moeder met kind eten

Moeders hebben een oerinstinct… ze willen hun kinderen genoeg te eten geven.

18-10-2021 door Deborah Wolfe
 

Ik weet nog dat ik als jonge moeder helemaal niet aan mijn eigen eten dacht. Ik was alleen maar bezig met mijn kinderen: hebben zij honger, is het al tijd voor melk, krijgen ze wel voldoende groenten binnen? Als we iets lekkers aten, gaf ik mijn kinderen altijd de grootste porties. Ik zorgde dat er altijd fruit in huis was, zoals zoveel moeders waarschijnlijk doen. Als ze zeiden dat ze honger hadden, mochten ze fruit of een boterham pakken. Ik voelde (en voel) me een goede moeder omdat ik zorgde dat mijn kinderen geen honger hadden.

Stille honger

Maar wat gebeurt met een moeder als zij niet weet hoe ze haar kinderen te eten kan geven? 
Weten dat je niets hebt om je kinderen te voeden, is een van de ergste dingen die een moeder kan overkomen. Ik heb geluk gehad – bij ons thuis was er altijd eten in huis. Maar over de hele wereld lijden miljoenen moeders, als ze hun kinderen honger zien lijden. En dat breekt mijn hart.
Maar het breekt ook mijn hart om te weten dat het niet alleen de kinderen honger lijden, maar de moeders ook. Want moeders over de hele wereld denken net als ik eerst aan hun kinderen. Daarnaast hebben de moeders ook te maken met gender-ongelijkheid, want in veel samenlevingen wordt verwacht dat meisjes en vrouwen als laatste eten, de restjes. En dat zorgt ervoor dat die vrouwen een slechtere gezondheid hebben.

Gedachte-experiment

Stel je eens voor dat je niets te zeggen had over jou eten en het eten voor je kinderen, alleen maar omdat je vrouw bent. Dat je man zou bepalen wat er gegeten wordt en dat alleen zijn voorkeuren daarbij tellen… Dat je amper budget krijgt om voedzaam eten te kopen… Dat als jullie aan tafel gaan, je man het grootste gedeelte van de maaltijd opeist. Terwijl jij en je dochter toekijken. Wetende dat zij al te klein voor haar leeftijd is en het risico loopt op nog meer lichamelijke en emotionele achterstand. En dat je er dus niets van mag zeggen. En als je dit bedenkt, denk je waarschijnlijk nog niet eens aan je eigen behoefte aan eten.

Geen invloed maar wel verantwoordelijk

"Veel culturen schrijven voor dat mannen eerst eten, dan jongens, dan vrouwen en meisjes,” zegt Melani O'Leary, voedingsdeskundige bij World Vision Canada. Ze vertelt dat er in samenlevingen vaak misvattingen zijn over hoeveel voedsel vrouwen nodig hebben om gezond te zijn. 
"In sommige culturen is men bang dat zwangere vrouwen te veel eten, uit angst dat het de geboorte van de baby bemoeilijkt," zegt ze. "En als een land in een voedselcrisis is, veranderen deze normen niet... Het betekent alleen dat er nog minder voedsel voor hen beschikbaar is. Als het om de voeding van een gezin gaat, hebben veel vrouwen geen macht, maar dragen ze wel alle verantwoordelijkheid."

Ongelijkheid en ondervoeding

En het zijn niet alleen moeders die lijden. In veel regio's eten meisjes, net als hun moeders, het laatst, het minst en voedsel van de slechtste kwaliteit. Dit geldt zelfs wanneer een meisje menstrueert en door een tekort aan voedingsstoffen bloedarmoede kan krijgen. 
Nog een paar feiten over honger en ondervoeding waar meisjes en vrouwen mee te maken hebben, alleen maar omdat ze vrouw zijn:

  • Zestig procent van alle mensen die chronisch hongerlijden is vrouw
  • Meisje en vrouwen lijden vaker een tekort aan essentiële voedingsstoffen dan jongens en mannen. 
  • Bloedarmoede is de belangrijkste doodsoorzaak voor zwangere tienermeisjes.
  • Meisjes die tot een huwelijk gedwongen worden, hebben weinig te zeggen over de vraag of ze voedzaam eten krijgen en wanneer ze zwanger worden.
  • Slechte voeding tijdens de zwangerschap kan een verandering in het DNA van de foetus veroorzaken.
  • COVID-19, gewelddadige conflicten en klimaatverandering maken de situatie alleen maar erger. In 2020 waren er meer dan 811 miljoen mensen die te maken hadden met chronisch voedselgebrek. Dit betekent niet alleen dat miljoenen kinderen ondervoed zijn. Het betekent dat in talloze huishoudens van Jemen tot Afghanistan en van Ethiopië tot Zuid-Soedan, ook moeders honger lijden.

Aanpak genderongelijkheid en hongersnood

Het is voor gemeenschappen wereldwijd van cruciaal belang is om de thema’s genderongelijkheid en voedsel tegelijk aan te pakken. Wanneer vrouwen weinig of geen macht hebben in hun huishouden, krijgen de meest kwetsbaren in het gezin en in de gemeenschap niet het eten dat ze nodig hebben. 
Dus wat moet er gebeuren om wereldwijd een einde te maken aan ondervoeding? Voor World Vision is het duidelijk. Vrouwen moeten toegang hebben tot - en meer controle hebben over - allerlei middelen, zodat ze zichzelf en hun kinderen kunnen voeden.  We willen dat:

  • vrouwen voorlichting krijgen over gezonde voeding, over hoeveel hun kinderen en zijzelf nodig hebben om gezond te zijn, hoe ze een gezonde maaltijd bereiden. 
  • meisjes leren over wat tieners nodig hebben aan voeding, maar ook wat ze nodig hebben als ze later eventueel zwanger worden. We willen ook dat ze uitgebreide seksuele voorlichting krijgen. 
  • vrouwen controle krijgen over het eten in het gezin, zodat zij kunnen zorgen voor gezond en genoeg voedsel voor ieder gezinslid 
  • vrouwen kennis krijgen over gezinsplanning, zodat vrouwen zelf kunnen kiezen of en wanneer zij moeder willen worden. En dat er voldoende tijd tussen hun zwangerschappen zit, voor een optimale gezondheid voor moeder en kind en voor een succesvolle borstvoeding

Het is ook nodig dat mannen, jongens en andere traditionele ‘gezagsdragers’ bij dit veranderingsproces worden betrokken als voorvechters van gendergelijkheid en meewerken in de strijd om een einde te maken aan deze schadelijke praktijken
 

Ayak
Ayak kan haar kinderen voldoende te eten geven en leert de volgende generatie hoe zij dat ook kunnen doen. Foto: Lambert Coleman

De relatie tussen gender en voedsel is onderdeel in veel van World Vision’s voedselprogramma’s. We richten ons op het sterker maken van vrouwen en op goede voeding voor moeders, baby's en jonge kinderen. En we betrekken ook de mannen als bondgenoten in het streven naar gendergelijkheid.

In Zuid-Soedan hebben we moeders als Ayak uitgenodigd om deel te nemen aan ons trainingsprogramma voor boeren. Ayak kreeg niet alleen zaden, gereedschap en twee geiten, maar leerde ook over duurzame landbouwmethoden en het houden van dieren.

Hierdoor kreeg deze moeder van vier kinderen meer kennis, en kon ze haar stem laten horen. Ze kreeg respect van anderen en meer controle over de voeding van haar gezin. In plaats van brandhout te verkopen, zoals ze vroeger deed, verdient Ayak nu een stabiel inkomen. Met de verkoop van producten op de markt kan ze het schoolgeld van haar kinderen betalen. Ayak neemt zelf beslissingen over haar voeding, voedt haar kinderen en geeft de volgende generatie zelfvertrouwen door ook hen hier weer over te leren.

Een revolutie op voedingsgebied

Nu COVID-19 zich verspreidt, de klimaatcrisis verergert, conflicten voortwoekeren en voedselcrises steeds vaker voorkomen, streven World Vision en andere organisaties ernaar om de relatie tussen gender en voeding steeds meer centraal te stellen in hun programma's. 
"In onze toekomstige programma's zullen we dieper ingaan op de onderliggende oorzaken, de sociale normen die vrouwen en meisjes machteloos maken bij hun inspanningen om hun voeding te verbeteren," zegt Melani O'Leary van World Vision Canada. 
"We streven er niet alleen naar om vrouwen overal te helpen hun stem te laten horen. Vrouwen hebben het recht om te beschikken over de middelen die ze nodig hebben om geen honger meer lijden, armoede te overwinnen. Zodat vreugde weer een plek krijgt in hun leven."
 

Dit artikel is een bewerking van een artikel dat is geschreven door Deborah Wolfe en dat is gepubliceerd op de website van World Vision Canada.