Dr. Jean Baptiste Kamate, Partnership Leader Global Field Operations van World Vision
Dr. Jean Baptiste Kamate, Partnership Leader Global Field Operations van World Vision

COVID-19: het vaccinatietempo moet wereldwijd omhoog

08-04-2021

Een jaar nadat de coronapandemie uitbrak, is de race om te vaccineren in volle gang. Maar een eerlijke wedloop is het niet, zegt dr. Jean Baptiste Kamate (Partnership Leader Global Field Operations van World Vision) vanuit zijn ervaring met snelle, grootschalige acties. In Nederland zijn volgens het RIVM inmiddels zo’n 1,7 miljoen mensen minstens een keer gevaccineerd; in het Verenigd Koninkrijk zijn er al 20 miljoen vaccinaties gegeven. In Ghana en Ivoorkust levert het Covax-initiatief net de eerste doses, met als doel in beide landen minimaal 20% van de bevolking bescherming te bieden.

Noodhulpmedewerkers geven niet op. We werken het klokje rond, we willen levens redden. We leggen tijdens crises de vinger aan de pols bij getroffenen om vast te stellen wat ze nodig hebben. We maken plannen en we gaan we aan de slag.

We willen geen tijd verloren laten gaan.

Gezinnen in Bangladesh ontvangen hygiënepakketten om het coronavirus te bestrijden
Gezinnen in Bangladesh ontvangen hygiënepakketten om het coronavirus te bestrijden

De humanitaire plicht

De gedragscode van het Internationale Comité van het Rode Kruis (ICRC) omschrijft de humanitaire plicht als volgt: ‘het recht om humanitaire hulp te ontvangen en deze aan te bieden’, ongeacht waar of wanneer. Toen bijvoorbeeld het conflict in Marawi (Filipijnen) in mei 2017 escaleerde, werkten onze teams daar dag en nacht. Ze deden twee dingen tegelijk: tegemoetkomen aan de onmiddellijke, levensbehoeften van gezinnen en plannen maken om op de langere termijn herstel en wederopbouw mogelijk te maken. Zodat kinderen weer naar school konden. Zodat getroffenen konden herstellen van de angst en het geweld. Zodat gezinnen hun levens en hun eigen levensonderhoud weer op de rit konden krijgen.

Deze baby in Thailand omarmt het overlevingspakket van World Vision
Deze baby in Thailand omarmt het overlevingspakket van World Vision

Een ander tempo, een andere aanpak

Doordat ik uit ervaring weet dat het beter kan, vind ik het moeilijk om niet teleurgesteld te zijn over het trage tempo waarin het vaccinatieproces in veel landen verloopt. Ik ben gewend aan een ander tempo, een andere aanpak – zoals wij die kennen. Ik kan op basis van mijn ervaringen in elk geval stellen: ‘Dit kan sneller en beter!’

Om te beginnen hanteren we het humanitaire beginsel van onpartijdigheid, opgesteld door de Verenigde Naties. Dat vereist dat we ‘uitsluitend op basis van behoefte’ hulp bieden. Bij de uitrol van vaccins is dit principe ver te zoeken. De verdeling tussen de mensen die het vaccin krijgen en de mensen die het niet krijgen is schokkend. Rijke landen dringen voor en hebben enorme hoeveelheden vaccins ingekocht. Met als gevolg dat er voor armere landen onvoldoende vaccins op voorraad zijn, terwijl ze bovendien uit de markt worden geprezen.

Dat het zetten van vaccinaties wereldwijd kinderlevens redt behoeft geen betoog. Maar we mogen ons wel ernstig afvragen wanneer alle kinderen er de kans voor zullen krijgen.

Kinderen in Honduras krijgen mondmaskers, voedsel en hygiënepakketten
Kinderen in Honduras krijgen mondmaskers, voedsel en hygiënepakketten

Vier dingen die wij weten over noodsituaties

1. Focus op het redden van levens

Dit lijkt voor de hand liggend en als noodhulpverleners is dit onze tweede natuur. Maar je gaat er een stuk scherper naar kijken als je overtuigd bent dat geen prijs te hoog is voor het redden van levens. Als je dat echt gelooft, doe je alles wat je moet doen om te verhinderen dat er mensen sterven.

Moeten er op korte termijn enorme hoeveelheden voedsel gedistribueerd worden, zoals we dat in Port-au-Prince op Haïti deden na de aardbeving in 2010? Dan doen we dat. Moeten we 24 uur per dag werken, zoals in maart 2021 toen een tyfoon het Indonesische eiland West-Sulawesi trof? Doen we. Moeten we onze bemensing en programma’s opschalen, zoals we op dit moment doen in Tigray, Ethiopië? Zorgen we voor. Op zulke momenten doen we alles wat in onze macht ligt om levens te redden. Niet om er de verkiezingen mee te winnen, of om ervoor te zorgen dat mensen ons aardig vinden – maar vanuit onze passie en ons geloof in de humanitaire verplichting. Deze focus op het tegen elke prijs redden van levens hoeft niet beperkt te blijven tot noodhulpverleners.

Je doet alles wat je kunt om te verhinderen dat er mensen doodgaan.
Jean Baptiste Kamate, Partnership Leader Global Field Operations van World Vision

2. Wees verantwoordelijk

In ons werk zijn we verantwoording verschuldigd aan veel groepen mensen, dat heeft invloed op onze besluitvormingsprocessen. Donoren, zowel institutioneel als individueel, en de kinderen en gemeenschappen met wie we samenwerken, verdienen het om te weten dat iedere cent op de juiste plek terechtkomt. Ze hebben recht op transparantie rond de uitgaven. Donoren met wie we samenwerken eisen terecht van ons een hoge mate van verantwoording. Als ik donor was van bepaalde overheidsinstellingen die momenteel verantwoordelijk zijn voor de uitrol van vaccins, zou ik mijn bijdrage verminderen.

3. Geen enkel noodplan moet maanden liggen wachten op uitvoering

Een crisis komt per definitie onverwacht en ongepland. Landen die regelmatig een humanitaire crisis meemaken, en organisaties als de onze, die daarop inspelen, hebben veel ervaring met het snel opstellen van grootschalige plannen.

In maart vorig jaar had de Afrikaanse Unie een indrukwekkende, vroege responsstrategie op COVID-19. Ik was aanwezig bij een vergadering waar we de gegevens te zien kregen die men gebruikte om de ziekte op te sporen en de respons te plannen. Ik was erg onder de indruk van de plannen – het enige wat ontbrak waren de financiën. Daartegenover lijken landen die aan financiering geen tekort hebben het lastig te vinden om een brede responsstrategie van de grond te krijgen.

Niet voor de eerste keer vraag ik me af waarom we niet proberen te leren van de landen die we traditiegetrouw afschrijven als corrupt, hulpeloos, arm en machteloos. Het coronavirus overrompelde veel landen, maar we hebben nu al meer dan een jaar plannen kunnen maken. Voor een organisatie als World Vision zou het onacceptabel zijn om een jaar ná de uitbraak van een crisis nog steeds geen plan in uitvoering te hebben. Sterker nog: wij hadden al een plan achter de hand op de dag dat de Wereldgezondheidsorganisatie liet weten dat er sprake was van een pandemie. Vroege plannen zijn niet volmaakt: je heroverweegt ze en past ze gaandeweg aan. Waar het om gaat is dat je ze hebt en dat je ze snel uitvoert.

Het voedselhulpteam van World Vision in het vluchtelingenkamp Bidibidi in Oeganda
Het voedselhulpteam van World Vision in het vluchtelingenkamp Bidibidi in Oeganda

4. Als je alleen tijdens kantooruren bezig gaat, bereik je niets

Het gaat je niet lukken om een rampzalig moreel fiasco te voorkomen – in de woorden van dr. Tedros – als je acht uur per dag werkt. Wat ervoor nodig is, is dat we ons gevoel van urgentie heroverwegen. We moeten tegen elke prijs levens redden, en alles doen wat ervoor nodig is.

Zijn wereldleiders bereid om te doen wat nodig is?

In een crisis als deze worden leiders opgeroepen het juiste evenwicht te vinden tussen naar binnen keren en naar buiten keren. Tussen het zorgen voor het eigen gezin en het zorgen voor de naaste. We kennen leiders die hiertoe in staat zijn. Wij kunnen gezinnen alleen helpen hun levens weer op te bouwen dankzij de gulle gaven van donors. In deze crisis, die ons allemaal beïnvloedt, is de hamvraag: zijn we bereid om te doen wat nodig is?

 

Dit artikel verscheen eerder op de website van onze Engelse partner www.worldvision.org.uk