Tony Rinaudo

Tony Rinaudo deelt over zijn prijswinnende herbebossingsmethode tijdens The Justice Week

Twee jaar werkte hij al in Niger. Hij begon zich af te vragen wat hij er deed. Waarom hij zijn leven daar vergooide. Hij was door een missie-organisatie naar Niger gestuurd. Een land waarvan de bodem volledig uitgedroogd en onbruikbaar was, met grote hongersnoden tot gevolg. Al jaren was de plek onvervuld, niemand durfde het aan. Dat hij een passie had voor agricultuur, en een bijbehorende diploma, bezegelden zijn lot.

Tony’s jeugd

Die passie begon al toen hij heel jong was. Elke zondag, als hij in de auto met zijn ouders naar zijn opa en oma reed, zag hij dat op grote stukken land bomen werden gekapt. In zijn hoofd stond hij dan op die heuvel, om weer bomen terug te planten. Het land werden met gif besproeid, het kwam in de rivier terecht waar hij met zijn vriendjes in zwom. Vanaf een jonge leeftijd voelde hij aan dat het niet klopte. Thuis stond de televisie regelmatig aan op het nieuws, hij zag de beelden van kinderen van zijn leeftijd, die in zulke andere omstandigheden leefde dan hijzelf. Erbarmelijke omstandigheden, ze leden honger. Hij trok het zich aan, voelde het onrecht. 
Op de vraag of hij dit van zijn ouders heeft meegekregen moet Tony lachen: “Nee, mijn vaders werk was om chemicaliën te verkopen, die werden gebruikt om de stukken land te besproeien.” Hij reflecteert en zegt: “die passie kwam van God”.

Een simpel gebed

Op een dag was hij als 10-jarig jongetje met zijn vader bij een garage-uitverkoop van iemand uit de buurt. Als fervent lezer werd hij aangetrokken door de stapel boeken in het midden van de garage. Specifiek twee groene boeken trokken zijn aandacht. De kaft was er af. Hij bladerde er doorheen en nam ze mee. De schrijver bleek een passie te hebben voor aanplanting van bomen, hij wilde met zijn leven iets te betekenen voor het welzijn van de aarde. Tony kende dit niet, hij dacht dat volwassenen alleen maar bezig waren met werken om geld te verdienen.
Het diende als inspiratie, hij bad een simpel gebed: “gebruik me alstublieft op één of andere manier, waar dan ook!” Een simpel gebed, maar met grote uitwerkingen. Het bleek de koers van zijn leven te bepalen. Vanwege zijn passie ging hij een agrarische opleiding doen.

Niger

Hij meldde zich samen met zijn vrouw aan voor een missie-organisatie en ze werden in Niger geplaatst. De eerste twee jaar dat ze daar waren had hij het gevoel dat hij zijn jonge leven vergooide. Mensen noemden hem de ‘mad white farmer’. Het was een strijd. Ze zagen veel tegenslag en ellende, en er werden weinig resultaten geboekt. "Toen hadden we er geen naam voor, nu weet ik dat klimaatverandering zich daar onder onze ogen voltrok."
Hij herinnert zich de gevolgen van de droogte aan de hand van het verhaal van een vrouw in Niger. Haar man was vanuit Niger naar Nigeria vertrokken om werk te vinden zodat zijn gezin te eten zou hebben. Door de droogte trokken mensen weg uit het dorp, maar de vrouw bleef met haar vijf kinderen achter. Er was niets meer te eten. Ze was wanhopig. Met haar twee jongste kinderen begon ze te voet aan een tocht van 100 kilometer naar de meest dichtstbijzijnde stad. Daar was voedsel, ze wilde daar iemand overhalen haar andere drie kinderen op te halen. Het lukte. Ze bereikte de stad en haalde iemand over. Tegen de tijd dat diegene de hut bereikte waren haar drie oudste kinderen aan ondervoeding overleden.
Rinaudo’s wanhoop leidde opnieuw tot een simpel gebed, met wederom verstrekkende gevolgen: ‘vergeef ons dat we uw schepping verwoesten, maar we zijn nog steeds Uw kinderen, help ons’.

Het ondergrondse bos

Een paar dagen later, in 1983, stopte Rinaudo langs de weg tussen landelijke dorpen. Hij deed een ontdekking die zijn aanpak radicaal zou veranderen. Hij herinnert zich hoe een van de gewone kleine ‘struiken’ die in het veld groeiden, zijn aandacht trok: "Ik liep al twee jaar over deze gekke struiken‘ zegt hij lachend ’maar ik had nooit hun betekenis ingezien. Ik liep erheen om het van dichterbij te bekijken. " Rinaudo ontdekte dat de "struik" in feite een boom was, die was gekapt en opnieuw uit de stronk ontsproot. Er waren miljoenen van dergelijke struiken, die boeren routinematig kapten of afbrandden ter voorbereiding op het planten van nieuwe bomen. Hun wortelsystemen waren nog intact maar ze waren verborgen in de grond. Met de nodige zorg, realiseerde hij zich, zouden de bomen die hij zo wanhopig had geprobeerd aan te planten, op natuurlijke wijze uit dit 'ondergrondse bos' kunnen groeien.

Herbebossing – een kwestie van gedragsverandering

"Bij het 'ontdekken' van dit ondergrondse bos", herinnert Rinaudo zich, "veranderde in een paar seconde mijn hele beeld van hoe we dit probleem moesten aanpakken. Herbebossing was niet langer een kwestie van de juiste technologie of voldoende budget, personeel of tijd. Het ging niet eens over het bestrijden van de Sahara, of over geiten of droogte. De strijd ging nu over het uitdagen van diepgewortelde overtuigingen, houdingen en praktijken en het overtuigen van mensen dat het in hun beste belang zou zijn om ten minste enkele van deze ‘struiken’ weer bomen te laten worden. '' Hij realiseerde zich dat als het mensen waren die het bos tot een kaal landschap hadden teruggebracht, mensen het zouden moeten herstellen - en valse overtuigingen, houdingen en praktijken zouden met waarheid, liefde en doorzettingsvermogen moeten worden uitgedaagd.

‘The Forest maker’

Vanuit dit inzicht ontwikkelde Rinaudo het concept van door boeren beheerde natuurlijke regeneratie (FMNR, farmer managed natural regeneration), een zeer eenvoudige reeks acties die boeren kunnen ondernemen om hun land te vergroenen.
De ontdekking van FMNR leidde tot een andere bijnaam: ‘The Forest maker’. Het leverde hem de prestigieuze ‘Right Livelihood Award’ op. Een prijs die wordt uitgereikt aan mensen en initiatieven die een innovatieve oplossing aandragen voor wereldwijde problemen. In 1999 werd hij door World Vision, de internationale ontwikkelingsorganisatie, aangenomen. Sindsdien biedt de organisatie hem een platform en de middelen om zijn methode uit te dragen en zijn visie werkelijkheid te laten worden. In Niger is inmiddels vijf miljoen hectare land, met meer dan 200 miljoen bomen, hersteld. Hierdoor zijn de levensomstandigheden van tweeënhalf miljoen mensen drastisch verbeterd. De methode wordt inmiddels in minstens 22 Afrikaanse landen toegepast. 

 

Tony Rinaudo spreekt dinsdagavond 27 oktober tijdens een seminar van The Justice Week over de gevolgen van klimaatverandering, en hoe hij zijn bestemming in het leven vond. Hiermee hoopt hij deelnemers te inspireren om zelf op zoek te gaan naar hun unieke bijdrage. Want wat kun je als eenling bijdragen aan problemen die mondiale impact hebben?  Find your Why!